banner
Meer over De week van de...


week-van-de-ui

De week van de gezonde smaakmaker: ui

26-09-2011

Sla een willekeurig kookboek open en het begint altijd met' snipper een ui'. Logisch, want de ui staat aan de basis van vrijwel alle gerechten! Van 26 september tot en met 2 oktober staat daarom de gezonde smaakmaker ui in het middelpunt. In deze nieuwsbrief kom je meer te weten over dit onmisbare ingrediënt in de keuken.

  Wist je dat.....

  • 100 gram ui maar liefst evenveel vezels bevat als een bruine boterham.
  • In Nederland maar liefst 12.000 hectare grond wordt verbouwd met uien.
  • Het merendeel van de uienteelt in Nederland plaatsvindt in de provincies Flevoland, Zeeland en Noord-Holland.
  • We 90% van onze jaarlijkse Nederlandse uienproductie exporteren.
  • 86% van de huishoudens uien koopt en we jaarlijks 6 kilo uien per persoon eten.
  • Een ui gemiddeld 80 gram weegt, een sjalot 20 gram.
  • De Nederlandse ui wereldkampioen is: jaarlijks exporteert Nederland 1 miljoen ton uien wereldwijd. Daarmee is Nederland een van de grootste exporteurs van uien ter wereld. Onze uien worden gegeten van Senegal tot Polen en van Mexico tot Hong Kong!

Geschiedenis van de ui

Geschiedenis van de ui

De ui is een ware wereldreiziger. Ruim 3000 v.Chr. blijkt de ui in China al een belangrijk voedingsgewas te zijn geweest. Vanuit China, via India is de ui naar Griekenland en Egypte gebracht. De Egyptische piramidebouwers aten dagelijks uien en knoflook. Ook werden uien in die tijd in graftombes gelegd, als voedsel voor in het volgende leven. De Romeinen hebben de ui naar Europa gehaald. De ui is door alle eeuwen heen een enorm populaire groente geworden. Nog steeds is het een zeer geliefde smaakmaker in gerechten die wereldwijd wordt gebruikt in de keuken.

Uienfamilie

Uienfamilie
De Latijnse naam voor ui is Allium Cepa. Deze benaming verwijst specifiek naar de plant- en zaaiui. Uien deelt men in bij de familie van de zogenaamde looksoorten, waartoe ook de prei, knoflook en bieslook worden gerekend. Ze hebben in het algemeen een papierachtig buitenste vel over een gelaagde kern. Ze bestaan in allerlei vormen en kleuren. Er zijn tal van Allium-soorten: sjalotten, zilveruien, stengeluien, winteruien, picklers, eerstejaars- en tweedejaars plantuien. Ze verschillen in grootte, kleur en scherpte.

Pittige smaak en geur

Pittige smaak en geur

Typisch voor de ui is de scherpe smaak en geur. Deze zijn afkomstig van vluchtige oliën en komen pas vrij als je de bol doorsnijdt. Het zijn net deze vluchtige oliën die van de ui een erg gezond ingrediënt maken. De kleinere donker gekleurde ui is over het algemeen scherper dan grotere lichtgekleurde exemplaren.

Het zaaien van de uien

De teelt van ui
In de tuinbouw wordt de bloei van uiplanten op de akkers vermeden. Het zaad wordt op aparte kwekerijen geproduceerd. De ui wordt eind maart tot en met april gezaaid. Dat gebeurt met behulp met een precisiezaaimachine. De teler legt zo de basis voor een goede en betrouwbare ui van hoge kwaliteit. In Nederland telen circa 4.000 boeren met de grootst mogelijke zorg de beste uienrassen.

Het kiemen van de ui

Kiemen

Het duurt een tijdje voordat het gewas gaat kiemen. Bij een lage temperatuur en droogte kan het 4 weken duren voordat de eerste blaadjes boven komen. Ons gunstige klimaat en de vruchtbare kalkrijke en steenvrije bodem zorgen er voor dat de Nederlandse ui zijn kenmerkende, pittige smaak en aroma ontwikkelt. De lengte van de dag in Nederland zorgt ervoor dat de ui langer houdbaar is dan zijn collega’s uit andere landen.

Groeiproces van de ui

Groeiproces

Tijdens de groei wordt de uienplant onderaan dikker. Die verdikking wordt straks een nieuwe ui. De buitenste blaadjes van de bol worden al bruin. De plant maakt in de bladeren voedsel aan dat in de ui wordt opgeslagen. Na ongeveer een half jaar is de ui dik genoeg en kan geoogst worden.

De uienoogst

Uienoogst

Half augustus begint de oogst als het loof al 65% is afgestorven. Eerst wordt net als bij de aardappels het loof eraf geklapt en vervolgens gerooid. De uien komen dan in een ‘zwad’ te liggen. Daar moeten ze nog een week liggen om te drogen. Vervolgens worden ze opgeladen en vaak opgeslagen in droogcellen of direct verwerkt. De compactheid en uniformiteit zijn andere belangrijke kenmerken van de Nederlandse ui.

Als je uien niet oogst

Fraaie bloemen

Als je de ui niet oogst groeien er na verloop van tijd bloemstelen met knoppen uit omhoog. De knop wordt zo dik dat het omhulsel open barst. Dan zie je opeens wat er binnen in die knop zit, allemaal kleine bloemknopjes. De bloemen vouwen zich open tot een schitterende bol.

Van bloem tot uiplant

Van bloem tot uiplant

Elke bloem heeft een krans van gele meeldraden. Tussen de meeldraden zit de stamper. Bijen brengen stuifmeel naar de stamper. De eicel in de stamper wordt zo bevrucht en vormt zich tot een groen bolletje, de vrucht. Na een tijdje worden de vruchten bruin en droog, ze barsten open. De zaadjes vallen eruit en komen op de grond. Uit het zaad kan er weer een nieuwe uienplant gaan groeien.

Voedingswaarde

Voedingswaarde

Uien zijn één van de populairste smaakmakers in de keuken. In een ui zitten veel vezels en koolhydraten. Daardoor is een ui eten net zo goed als een bruine boterham! Ook bevat een ui veel vitamine C en B, foliumzuur en magnesium. En de anti-oxidant bestrijdende stof quercetine.

Verkrijgbaarheid en bewaren

Verkrijgbaarheid en bewaren

Uien zijn het hele jaar verkrijgbaar. Uien vind je veelal verpakt in handige netjes. Let op dat de uien droog zijn en controleer de kwaliteit door te voelen of de uien stevig zijn. De bol is glad met een gave, glanzende schil zonder veel losse vellen. Als de top is ingedroogd zijn alle soorten ui goed te bewaren. Uien en sjalotten kun je het best bewaren op een koele, donkere en niet vochtige plaats. Bij kamertemperatuur blijven ze dan ongeveer twee tot drie maanden goed.

Schoonmaken en bereiden van ui

Schoonmaken en bereiden van ui

Snij het kontje met de wortelrestanten aan de onderkant er altijd af. Verwijder de buitenste schil en snijd de ui in ringen of snippers, al naar gelang het recept dat je gekozen hebt.

Schillen zonder traanogen

Schillen zonder traanogen

Om tranen te voorkomen kun je de uien het best kort koelen door ze bijvoorbeeld een paar minuten in de koelkast of diepvries leggen. Wat ook werkt is om ze na het schillen met koud water af te spoelen waarna je ze kunt snijden.

Recepten

Recepten

Als er één groente zich thuis voelt in uiteenlopende gerechten, dan is dat wel de ui. Hij wordt gebruikt als smaakgevend ingrediënt. In de keuken in soepen, stoofschotels, wereldgerechten, in salades, op hamburgers en in brochettes op de barbecue. Ook zelfstandig doet de ui het uitstekend in bijvoorbeeld uiensoep en hachee. Je zou ze allemaal eens moeten proberen!

Ui in gerechten bevordert jouw 2x2!

Ui in gerechten bevordert jouw 2x2!

Een ui weegt gemiddeld 80 gram, een sjalot 20 gram. Met een kop uiensoep of een bord hachee, zit je dus zo aan je 2x2! Maar ook het uitje door de sla, jus of pastasaus is dus een prima bijdrage aan je 2x2.





Heeft u een mening over dit artikel? Registreer of Log-in om te reageren.